Concert Jacobus Gallus op 11 november 2018 Concert Jacobus Gallus op 11 november 2018

Gekozen is voor de Missa super Sancta Maria, een van Gallus’ parodiemissen. Een parodiemis is gebaseerd op bestaande muziek, waarvan materiaal terugkomt in alle delen van de mis. De Missa Super Sancta Maria van Gallus is gebaseerd op het motet Sancta Maria, virgo virginum van Philippe Verdelot.
Gallus publiceerde zijn missen bij muziekdrukker Nigrini in Praag, in de tijd dat hij cantor was aan de St. Jan na Brzehu aldaar. Gallus’ tijd in Praag viel samen met de periode dat keizer Rudolph II het Habsburgse hof van Wenen naar Praag verhuisde. Daarmee werd Praag plotseling een muzikaal centrum van wereldformaat, met componisten en musici uit heel Europa, waaronder Rudolphs illustere kapelmeester Phillippe de Monte.
Op ons programma staat, naast de mis van Gallus, werk van componisten die in dienst waren van het hof in Praag. Het meest omvangrijke werk is de Litania Deiparae virginis Mariae van Jacobus Regnart, die sinds zijn 12e in dienst was aan het Habsburgse hof. Inhoudelijk sluit deze litanie aan bij het motet van Verdelot (waar de mis van Gallus op gebaseerd is), van beide is de strekking: Heilige Maria, help ons/bid voor ons. De thematiek van smeekbedes komt terug in de overige stukken op het programma, dat de werktitel Miserere heeft gekregen. Omdat één van de uitvoeringen plaatsvindt op 11 november is er ook een gebed tot Martinus opgenomen, als ludieke tegenhanger van de vele Sint Maartensliederen die dezelfde avond gezongen zullen worden.
 
Qua tijd bestrijkt het programma de laatste decennia van de 16e eeuw, de laatste hoogtijdagen van de renaissance polyfonie en tegelijk het moment dat vanuit Venetië een nieuwe mode opkwam met een meer homofone schrijfwijze. Dat deze nieuwe mode ook in Praag bekend was, is in ons programma te horen aan de Litanie van Regnart. De overige werken zijn in de traditionele polyfone stijl geschreven, maar met voor hun tijd verrassend expressieve harmonieën en gebruik van chromatiek.
Op deze manier hoopt Capella Groningen een aantrekkelijke en samenhangende combinatie te presenteren van minder bekende en vrijwel onbekende muziek, die naar onze mening zeer de moeite waard is om uitgevoerd en beluisterd te worden.
 
Programma:
Philippe Verdelot (c1480-1530) – Sancta Maria, virgo virginum
Jacobus Gallus (1550-1591) – Missa sopra Sancta Maria
Jacobus Regnart (c1540-1599) – Litania Deiparae Virginis Mariae
Alexander Utendal (1543-1581) – Adesto dolori meo
Lambert de Sayve (1548-1614) – Domine, non est exaltatum cor meum
Carl Luython (1557/8-1620) – Te cuncti poscimus, o Martine
Philippe de Monte (1521-1603) – Miserere mei, Deus
evt. toegift: Jacobus Gallus – Ecce quomodo moritur iustus
 
 

terug